فرزانه روستايى
اسارت شهروندان اسرائيلى پيش از آنكه پيروزى قاطعى براى جناح هاى فلسطينى يا لبنانى باشد شرمندگى دولت اسرائيل است. تاريخ درگيرى هاى اسرائيل با فلسطينى ها و حزب الله همواره شاهد مواردى از ربودن سربازان اسرائيلى بوده است. اما ناپديد شدن سه سرباز طى دوهفته و عمليات در دو منطقه كاملاً متفاوت بيش از هر چيز بحرانى داخلى را براى ايهود اولمرت نخست وزير به بار مى آورد. با ربودن اولين سرباز اسرائيلى در مرز غزه و اسرائيل و آن هم در سالگرد تخليه جنجالى غزه، نيروهاى اسرائيلى مجبور شدند دوباره از مرزهاى تخليه شده عبور كنند و حملات گسترده اى را عليه غزه و مناطق مركزى آن به راه اندازند. اين حملات كه در ساعات شب به اوج خود مى رسد و مناطق مسكونى را مستثنا نمى كند با انتقادهاى جدى بين المللى مواجه شده است. درحالى كه عمليات در غزه فشار ديپلماتيك قابل توجهى را متوجه اسرائيل كرده است، عبور تانك هاى اسرائيلى از مرزهاى جنوب لبنان كه شش سال پيش آن را ترك كرده بودند فشار مضاعفى را بر دولت اسرائيل وارد مى كند. يعنى دولتى كه پس از به اغما رفتن شارون سعى دارد هم از عقب نشينى از غزه دفاع كند، هم امنيت مرزهاى اسرائيل را تضمين كند و هم پاسخگوى افكارعمومى داخلى براى گم شدن سربازانى باشد كه از نظر اسرائيلى ها يك رخداد سنگين و غيرقابل هضم محسوب مى شود.ظاهراً درگيرى لبنانى ها و فلسطينى ها به تردستى شباهت پيدا كرده است. چرا كه به ندرت وزن حادثه اى جنگى در افكار عمومى اسرائيل قابل مقايسه با گم شدن سربازان است. بدين  لحاظ رخ دادن تقريباً همزمان دو حادثه اينچنينى را به لحاظ عواقب سياسى و امنيتى فقط به تردستى مى توان تشبيه كرد. براى اسرائيلى ها، كشته شدن سربازان امرى عادى تر است، اما گم شدن سربازان به مفهوم آغاز حملاتى گسترده در يكى از مناطق مرزى است. ادامه رايزنى  براى برگرداندن سربازان و چانه زنى بر سر معامله اى كه ربايندگان آن را پيگيرى مى كنند فرايندى بسيار پيچيده است. ربايندگان در هر دور مذاكره تعداد زندانيانى را كه خواهان آزادى آنها هستند افزايش مى دهند و سعى مى كنند شخصيت هاى سياسى و نظامى بيشترى را در ميان آنان بگنجانند. اين در حالى است كه در بسيارى از موارد مبادله اسراى جنگ اسرائيل براى فلسطينى ها و حزب الله دستاوردهاى چشمگيرى داشته است.در سال ۱۹۸۵ سه سرباز اسرائيلى كه از سوى حزب الله در سال ۱۹۸۲ ربوده شده بودند با ۱۱۵۰ زندانى فلسطينى مبادله شدند. در سال ۲۰۰۴ جنازه ۵۹ رزمنده لبنانى و ۴۳۶ زندانى در ازاى آزادى ۳ سرباز مرده و يك تاجر اسرائيلى مبادله شد.در حال حاضر اسرائيلى ها با دو حادثه گروگان گيرى و دو گروه متفاوت مواجه اند. يعنى بايد به طور همزمان هم با حزب الله لبنان مذاكره كنند و هم با گروه هاى مذاكره كننده حماس. آخرين دور مذاكره براى آزادى گلعاد شليط تيرانداز تانك ۱۹ ساله كه در غزه ربوده شده است بر سر آزادى هزار زندانى فلسطينى به بن بست رسيد. مبارك به عنوان واسطه مذاكرات اعلام كرد در هر دور از مذاكره درخواست فلسطينى ها افزايش پيدا مى كند و به غير از اينكه ظاهراً برخى از جناح ها مخالف به سرانجام رسيدن معامله هستند، فلسطينى ها هم ترجيح مى دهند معامله در زمان طولانى ترى انجام شود.از سويى مذاكره كنندگان براساس رايزنى هايى كه با اسرائيلى ها به راه مى اندازند تحقق اهدافى را نيز در جبهه هاى داخلى خود پيگيرى مى كنند. حزب الله لبنان در شرايطى كه تنها گروه مسلح مستقر در لبنان است كه از سال ۱۹۷۵ تاكنون هنوز خلع سلاح نشده است كاملاً واقف است كه ربودن دو سرباز اسرائيلى وزن سياسى، نظامى اش را در لبنان ارتقا مى دهد.
در شرايطى كه حضور سوريه در لبنان و ادامه نفوذ سوريه در لبنان از مباحث مهم سياسى -امنيتى لبنان است حزب الله با ربودن سربازان اسرائيلى موقعيت خود را ارتقا داده است. ربودن سربازان اسرائيلى ضمن روحيه دادن به هواداران حزب الله قدرت چانه زنى اين حزب مسلح را در منطقه افزايش مى دهد. قطعنامه ۱۵۵۹ سازمان ملل علاوه بر خروج سوريه از لبنان خواستار خلع سلاح حزب الله است. هر چند روند سياسى لبنان در شرايطى كه حزب الله دو وزير كابينه و ۱۴ صندلى پارلمان را به خود اختصاص داده است به سمت و سويى پيش مى رود كه حزب الله نهايتاً بايد به روند استحاله تن دهد، قوام يافتن اين استحاله در شرايطى كه حزب الله هرچند يكبار شاخه نظامى  امنيتى خود را نيز به رخ مخالفان مى كشد عاملى است كه موازنه قوا را در لبنان به نفع اين جريان بيشتر متمايل مى كند. طى روزهاى آتى حملات وحشيانه اسرائيل به جنوب لبنان و اخبار مربوط به مذاكرات مبادله و آزادسازى سربازان اسرائيلى حزب الله را در صدر اخبار قرار مى دهد و مجموع عوامل فوق براى حزب الله بسيار ذى قيمت خواهد بود. در شرايطى كه حزب الله موفق به آزادى تعدادى از زندانيان حزب الله از بند اسرائيل شود دست به اقدامى زده است كه بى ترديد ستايش افكار عمومى لبنان را به دنبال خواهد داشت. از سويى اقدام همزمان حماس و حزب الله، اسرائيل را در مخمصه اى بين المللى دچار كرده است. درصورتى كه اسرائيل براساس تاكتيكى كه همواره از آن پيروى مى كرده، با عمليات نظامى گسترده براى آزادى شهروندانش اقدام نكند با فشار افكار عمومى و اعتراض رده هاى مختلف پرسنل نظامى مواجه مى شود و در صورتى كه سركوب فلسطينى ها و حزب الله را در دو جبهه پيگيرى كند انتقادهاى گسترده را متوجه خود كرده است.خبر ربوده شدن دو سرباز اسرائيلى همزمان باخبر مربوط به اصابت يك بمب نيم تنى به منزل نبيل ابوسليمه مخابره شد. ابوسليمه و همسرش به همراه پنج فرزند خردسال از ۵ تا ۱۷ سال در يك بمباران كشته شدند. اسرائيلى ها اعلام كردند كه هدف از حمله شكار دشمن شماره يك عملياتى اسرائيل يعنى محمد ضيف بوده است. منابع حماس كشته شدن طراح حملات انتحارى خود را تكذيب كرده است، اما افكار عمومى كشته شدن همزمان ۹ عضو يك خانواده را با نفرت پيگيرى كرد. ابوسليمه در شرايطى كشته شد كه حملات اسرائيل از دو هفته پيش با هدف قرار دادن تنها نيروگاه برق غزه آغاز شد و هنوز ادامه دارد. نخست وزير اسرائيل معتقد است برخى ها قصد كرده اند مقاومت اعصاب ما را امتحان كنند. هرچند حزب الله بازى خود را برعهده دارد و برآيند بازى حزب الله در چارچوب هاى نظامى امنيتى لبنان و اسرائيل مورد ارزيابى قرار مى گيرد، آنچه در غزه مى گذرد تا حدودى متفاوت است. حملات سنگين اسرائيل ضمن اينكه آثار ارتعاش اعصاب اسرائيلى هاست احتمالاً ممكن است به تحولى اساسى در بين بافت حاميان حماس منجر شود. بى ترديد تجربه چهارماهه تشكيل دولت براى حماس، اين جنبش مقاومت را به تدريج به سمت و سوى كنار آمدن با واقعيات اهرم هاى اجرايى مرتبط با اداره نيازهاى يك جامعه درگير نزديك كرد. ادامه حملات و فشارها احتمالاً فاصله حماس را با واقعيات عينى تر نزديك خواهد كرد. بسيارى از فلسطينى ها با راى به حماس آزمودن تجربه اى جديد و جدا از پيرمردان ناكاراى فتح را اتخاذ كردند. ويران شدن بقيه آن چيزهايى كه در غزه هنوز ويران نشده است ممكن است به تجديدنظر فلسطينى ها در راى به حماس منجر شود. تجربه نو فلسطينى ها قطعاً بايد به گشايش شرايط جديدى منجر مى شد. باز نشدن درهاى جديد و بسته شدن درهاى بيشتر عاملى است كه ممكن است ادامه شرايط را به نفع حماس رقم نزند. بايد ديد معامله حماس بر سر آزادى سرباز اسرائيلى به كجا مى انجامد. بايد ناظر معامله حزب الله نيز بود كه هدف از گروگان گيرى را صرفاً آزادى زندانيانش اعلام كرده است. در هر حال آنچه مسلم است اين است كه موازنه امنيتى در منطقه خاورميانه از يك شب تا صبح دچار نوسان شود و كسى مسئوليت آن را برعهده نمى گيرد.
http://www.sharghnewspaper.com/850422/html/index.htm